Οξέωση στις αγελάδες

Η οξέωση είναι μία από τις πιο συχνές μεταβολικές διαταραχές που επηρεάζουν τις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, ιδιαίτερα στις μονάδες υψηλής απόδοσης. Πολλές φορές περνά απαρατήρητη, αλλά τα αποτελέσματά της είναι σοβαρά: μείωση γάλακτος, προβλήματα υγείας και απώλειες εισοδήματος. Για αυτό, κάθε κτηνοτρόφος πρέπει να γνωρίζει τι είναι, πώς προκαλείται και –κυρίως– πώς προλαμβάνεται.

Τι είναι η οξέωση;

Η οξέωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία το pH της μεγάλης κοιλίας (μηρυκαστικού στομάχου) πέφτει κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Κανονικά, το pH κυμαίνεται από 6 έως 7, επιτρέποντας στους μικροοργανισμούς να χωνεύουν σωστά τις τροφές. Όταν όμως πέσει κάτω από το 5,8, τα «καλά» βακτήρια πεθαίνουν και στη θέση τους αναπτύσσονται βακτήρια που παράγουν γαλακτικό οξύ. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο όξινη κατάσταση που διαταράσσει όλη τη λειτουργία του στομάχου και, κατ’ επέκταση, του οργανισμού της αγελάδας.

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές:

• Οξεία οξέωση, που συμβαίνει απότομα (π.χ. μετά από υπερκατανάλωση δημητριακών).

• Υποξεία ή χρόνια οξέωση (SARA), που αναπτύσσεται σταδιακά και είναι πολύ πιο συχνή στις αγελάδες γαλακτοπαραγωγής.

 Πώς προκαλείται η οξέωση

Η βασική αιτία είναι η ανισορροπία στο σιτηρέσιο. Οι αγελάδες χρειάζονται ένα σωστό συνδυασμό ινωδών και ενεργειακών τροφών. Όταν το σιτηρέσιο περιέχει πάρα πολλούς υδατάνθρακες (καλαμπόκι, σιτάρι, πίτες) και λίγες ίνες (σανό, μηδική, ενσίρωμα), τότε το περιβάλλον της μεγάλης κοιλίας γίνεται υπερβολικά όξινο.

Άλλοι παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση οξέωσης είναι:

• Απότομες αλλαγές στη διατροφή (χωρίς σταδιακή προσαρμογή).

• Κακή ανάμιξη του σιτηρεσίου (TMR).

• Έλλειψη καθαρού νερού ή ανεπαρκής πρόσβαση στις ποτίστρες.

• Κακή ποιότητα ινωδών τροφών (π.χ. πολύ ψιλοκομμένες ή μουχλιασμένες).

• Έλλειψη επαρκούς χρόνου μηρυκασμού (μικρή περίοδος ανάπαυσης).

 Συμπτώματα που πρέπει να προσέχετε

Η οξέωση δεν φαίνεται πάντα άμεσα. Συχνά εξελίσσεται αργά, αλλά τα σημάδια είναι χαρακτηριστικά αν τα γνωρίζεις:

• Μειωμένη όρεξη, αστάθεια στην πρόσληψη τροφής.

• Απότομες μεταβολές στην παραγωγή γάλακτος.

• Πτώση της περιεκτικότητας λίπους στο γάλα (κάτω από 3%).

• Μαλακά ή υδαρή κόπρανα, συχνά με φυσαλίδες ή υπολείμματα τροφής.

• Βρώμικα πίσω πόδια και ουρά από διάρροια.

• Πτώση της δραστηριότητας και αυξημένη κατάκλιση.

• Περιστατικά κουτσαμάρας (λόγω φλεγμονών στα πόδια από τοξίνες).

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις (οξεία οξέωση) μπορεί να υπάρξουν:

• Έντονος κοιλιακός πόνος,

• Αφυδάτωση,

• Πτώση θερμοκρασίας,

• Ακόμη και θάνατος αν δεν υπάρξει άμεση αντιμετώπιση.